[تالار گفتمان ساده دل]

تالار گفتمان ساده دل  منطقه آزاد  عمومی  ادبـــی - مــذهــبــی   غرور و تکبر سر چشمه همه بد بختیها

مهم ترین نکته تربیتی که در قرآن کریم از داستان ابلیس و آفرینش آدم استفاده میشود سقوط وحشتناک ابلیس از آن مقام والائی که داشت به خاطر کبر و غرور بود! همانگونه که میدانیم ابلیس از فرشتگان نبود (ایه 50 سوره کهف) ولی انچنان ارتقاءمقام در سایه اطاعت از خدا وند متعال پیدا کرده بود که در صفوف فرشتگان قرار داشت اما همه این مقامات را به خاطر یک لحظه غرور از دست داد و انچنان گرفتار تعصب و خود پرستی شد که حتی قصد توبه نیز نکردو همچنان در جاده لجاجت ثابت قدم ماندکه تصمیم گرفت مسئولیت شرکت در ظلم همه ظالمان و گنهـکاران از فرزندان ادم را به عنوان یک وسوسه گر بپذیرد. این است نتیجه غرور و خود خواهی!


امام سجاد علیه اسلام میفرمایند: " گناهان شعب و سر چشمه هائی دارند، اولین سر چشمه گناه و معصیت پروردگار «تکبر» است که گناه ابلیس بودو به خاطر آن از انجام فرمان خدا امتناع کردو تکبر ورزید و از کافران شد، و سپس «حرص» بود که سر چشمه گناه (ترک اولی) از ناحیه ادم و حوا شد...سپس «حسد» بود که سر چشمه گناه فرزندش قابیل گردید و نسبت به برادر حسد ورزیدو او را به قتل رساند(سفینة البحار)


در حدیث جالبی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم آمده که روزی ایشان از کوچه ای عبور میکردند جمعیتی از مردم را دیدند که جائی جمع شده اند، از علت آن سئوال کردند ، عرض کردند دیوانه ای است که اعمال جنون آمیز و خنده آورش مردم را متوجه خود کرده، ایشان مردم را متوجه خود ساختهو � فرمودند:" میخواهید دیوانه واقعی را به شما معرفی کنم؟"همه با تمام وجود گوش میدادند. حضرت فرمودند:" کسی که با تکبر و غرور راه می رود و پیوسته به دو طرف خود نگاه میکند،پهلوهای خود را با شانه های خود حرکت میدهد،کسی که مردم به خیر او امید ندارند و از شر او در امان نیستند،دیوانه واقعی اوست اما این فرد فقط یک بیمار است."


در طول تاریخ انسان های زیادی بوده اند که وقتی سوار بر مرکب غرور و تکبر شده اند، دنیائی را به خاک و خون کشیده اند!


"و لا تمش فی الارض مرحا انک لن تخرق الارض و لن تبلغ الجبال طولا"(اسرا/ ایه 37)

تواضع در آموختن و پرهیز از غرور و تکبر

غرور و تکبر در مرحله پیش از آموختن، مانع فهمیدن می شود. فرد مغرور و متکبر، خود را برتر از دیگران می پندارد. ازاین رو، پرسیدن که اعتراف ضمنی به ندانستن است، برای او دشوار می آید. پرسش، کلید گنجینه دانش است. مغرور، درِ دانایی را به روی خود می بندد و از دانستن محروم می شود، در حالی که تواضع و فروتنی در یادگیری و پرسیدن و فهمیدن، نقش مهمی در پیشرفت علمی دارد. انسان متکبر، همچون زمینی بلند است که در آبیاری، هرگز آب به آن نمی رسد. در نتیجه، از این مایه حیات محروم می ماند.

ازاین رو گفته اند: افتادگی آموز اگر طالب فیضی     هرگز نخورد آب، زمینی که بلند است


در مرحله پس از آموختن نیز غرور سبب می شود انسان، خود را برتر از دیگران بداند و مردم را به چشم حقارت بنگرد. پس این گونه فخر بفروشد و خود را دانای کل بپندارد و خود را گرفتار غرور علمی سازد. در واقع، تهذیب نفس، رتبه ای بالاتر و مقدم تر بر آموزش علم دارد. اگر آدمی خود را از آلودگی های نفس نپیراید، دانش او سبب رکود و ضد ارزش برای او می شود.

آن گاه علم و دانایی به جای درمان بودن، درد می آفریند و به جای نوش، نیش می شود. نجات نمی بخشد، بلکه گرفتار نیز می کند و به جای بال بودن، وبال او می شود.

مغرور نشدن به دانسته ها و حرمت نهادن به دیگران و هویت خود را به سبب مسلط شدن به مشتی اصطلاحات علمی از دست ندادن، از بایسته های یک دانشجو در راه تحصیل علم و از رمزهای موفقیت او در این راه است.

[با توجه به آیه 37 سوره «اسراء»]

با توجه به آیه 37 سوره «اسراء»

خداى متعال در این آیه به مبارزه با کبر و غرور برخاسته و با تعبیر زنده و روشنى، مؤمنان را از آن نهى مى کند، روى سخن را به پیامبر (صلى الله علیه وآله) کرده، مى گوید:

 «در روى زمین از روى کبر و غرور، گام برمدار» (وَ لاتَمْشِ فِی الاْ َرْضِ مَرَحاً).

«چرا که تو نمى توانى زمین را بشکافى! و طول قامتت به کوه ها نمى رسد»! (إِنَّکَ لَنْ تَخْرِقَ الاْ َرْضَ وَ لَنْ تَبْلُغَ الْجِبالَ طُولاً).


اشاره به این که: افراد متکبر و مغرور غالباً به هنگام راه رفتن پاهاى خود را محکم به زمین مى کوبند، تا مردم را از آمد و رفت خویش آگاه سازند، گردن به آسمان مى کشند، تا برترى خود را به پندار خویش بر زمینیان مشخص سازند!

 ولى، قرآن مى گوید: آیا تو اگر پاى خود را به زمین بکوبى هرگز مى توانى زمین را بشکافى، یا ذره ناچیزى هستى بر روى این کره عظیم خاکى؟

همانند مورچه اى که بر صخره بسیار عظیمى حرکت مى کند؟ و پاى خود را بر آن صخره مى کوبد، و صخره بر حماقت و کمى ظرفیتش مى خندد.

برگرفته از مبحث اخلاق اسلامی ، سایت حضرت آیة الله مکارم شیرازی .

**********************************

هیچ چیز برتر از فروتنی و تواضع نیست. و تنها راه مبارزه با غرور و خودپسندی ، حقظ فروتنی است در درون ما .

رسم بی ریایی و خاکی بودن در افراد نشان دهنده ی نداشتن غرور و تکبر است .

کاش آداب فروتنی رو از شیوه زندگی پیامبر و ائمه بیاموزیم و راه زندگی آن بزرگان رو سرمشق قرار دهیم .


نزدیک‏ترین بندگان به خدا (تقرب معنوی) افراد متواضع و فروتن می باشند. امام صادق(ع)